Klassieke gokkasten uit de kroeg: van Club 2000 tot Random Runner

18+ | Speel bewust. Kies alleen aanbieders met een vergunning van de Kansspelautoriteit. Hulp nodig? Kijk op Loket Kansspel.

Het geluid van rollende fruitsymbolen en vallende munten hoort voor veel mensen bij het bruine café. De fruitautomaat in de hoek is een stukje kroegcultuur dat al decennia meegaat. Tegenwoordig bestaan veel van die klassieke spellen ook als online versie. In dit artikel lees je waar de fruitautomaat vandaan komt, welke klassiekers je kent van de kroegstijl en welke regels er nu gelden.

Waar komt de fruitautomaat vandaan?

De eerste moderne gokkast kwam uit San Francisco. Charles Fey ontwierp eind negentiende eeuw een automaat met drie rollen en vijf symbolen, waaronder een bel, die hem de naam Liberty Bell gaf. De fruitsymbolen kwamen later: fabrikant Mills bouwde een automaat met een kauwgomdispenser, en omdat die kauwgom fruitsmaken had, verschenen er citroenen, kersen, sinaasappels en pruimen op de rollen. Ook het bekende BAR-symbool komt van het logo van die kauwgom, aldus Wikipedia.

In 1963 bracht Bally met Money Honey de eerste volledig elektromechanische automaat uit, die zelf tot 500 munten kon uitbetalen. Bij Britse fruitautomaten werden knoppen als hold (rollen vasthouden) en nudge (een rol een stapje verder zetten) gebruikelijk. Daardoor voelde het alsof je zelf invloed had, al bepaalt het toeval de uitkomst.

De fruitautomaat in de Nederlandse kroeg

In Nederland werd de geld uitkerende kansspelautomaat pas legaal toen op 1 december 1986 een herziening van de Wet op de kansspelen inging, met een aparte titel voor speelautomaten. Op 1 juni 2000 volgde een wijziging van de wet en het Speelautomatenbesluit, zo staat in de Nota Speelautomaten van de gemeente Zandvoort. Een belangrijke regel uit die tijd geldt nog steeds: in een hoogdrempelig café of restaurant mogen hooguit twee kansspelautomaten staan.

Hoogdrempelig betekent een zaak met een alcoholvergunning die vooral gericht is op gasten van 18 jaar en ouder. Snackbars, ijssalons en lunchrooms zijn laagdrempelig en mogen geen kansspelautomaten neerzetten, legt Koninklijke Horeca Nederland uit. De horecaondernemer heeft een aanwezigheidsvergunning van de burgemeester nodig, en gemeenten mogen het maximum lager zetten dan twee. Een flipperkast of andere behendigheidsautomaat valt er niet onder, omdat je daar met je eigen vaardigheid hooguit extra speeltijd wint.

Vijf klassieke gokkasten in kroegstijl

Veel online spellen zijn gebaseerd op de traditionele fruitautomaten uit cafés, speelhallen en snackbars, schrijft Top-casino.nl in zijn overzicht van klassieke gokkasten. Ze hebben weinig rollen, eenvoudige symbolen en vaak een gokspelletje om je winst te verdubbelen. Dit zijn vijf bekende namen.

1. Club 2000

Club 2000 is misschien wel de bekendste naam in dit rijtje. De online versie van het Nederlandse spelontwikkelaar Stakelogic verscheen in juni 2018 en heeft twee sets van 3×3 rollen naast elkaar, die je samen of los kunt spelen. Je ziet de bekende vruchten, zevens, sterren en bellen, en er is een Mystery Club-symbool. Het uitbetalingspercentage (RTP) ligt rond de 95 procent, volgens Top-casino.nl. In sommige versies kun je je winst verdubbelen door de kleur van een kaart te raden.

2. Random Runner

Random Runner is net als Club 2000 een fruitautomaat met een klassiek thema, online ook uitgebracht door Stakelogic. Er bestaan meerdere varianten, zoals Random Runner 15 van Greentube met vijftien winlijnen. Uit dezelfde familie komen Nudge Runner en Big Runner Deluxe, met een jackpot.

3. Ultra Burn

Ultra Burn van Pragmatic Play (Reel Kingdom) is een ouderwetse fruitautomaat zonder franje. Juist die eenvoud maakt het een spel dat dicht bij de klassieke kroegautomaat blijft.

4. Hot Choice

Hot Choice is een fruitautomaat van Amatic met een gokoptie en vermenigvuldigers. Het spel is wat moderner dan de echte klassiekers, maar houdt de vertrouwde fruitstijl vast.

5. Red White Blue

Red White Blue van IGT is een klassieker uit de jaren negentig. De maximale winst is 250.000 euro, aldus het overzicht van Top-casino.nl.

Welke regels gelden er nu?

• Minimumleeftijd 18 jaar. Gokken, ook op een fruitautomaat in het café, is pas vanaf 18 jaar toegestaan.
• Online alleen bij vergunninghouders. Online gokken is in Nederland legaal sinds 1 oktober 2021, toen de eerste aanbieders onder de Wet Kansspelen op afstand online gingen, schrijft ID.nl. Of een aanbieder een vergunning heeft, check je met de Kansspelwijzer van de Kansspelautoriteit.
• Cruks. Wie zich inschrijft in het Centraal Register Uitsluiting Kansspelen, komt tijdelijk niet meer binnen bij fysieke casino’s en kan zich niet registreren bij legale online casino’s.
• Strengere regels op komst. Het kabinet maakte in februari 2025 bekend de minimumleeftijd voor de meest risicovolle online kansspelen te willen verhogen naar 21 jaar, meldde de Rijksoverheid. Dat is een plan; check bij de Kansspelautoriteit wat er op dit moment geldt.

Verantwoord spelen

Een fruitautomaat is gemaakt om op de lange termijn meer binnen te halen dan uit te betalen. Een RTP van 95 procent betekent dat er over heel veel spellen gemiddeld 95 cent per ingezette euro terugkomt, niet dat jij die terugkrijgt. Zie het daarom als een vorm van vermaak waar je geld aan uitgeeft, net als een avond stappen. Spreek vooraf een bedrag af, stop als dat op is en speel nooit om verlies terug te winnen. Merk je dat het niet meer leuk is of dat je meer speelt dan je wilt, dan kun je anoniem terecht bij Loket Kansspel.

Houd je meer van het idee van een casino dan van echt gokken? Lees dan hoe je thuis een casino-avond met vrienden organiseert, of maak je stamkroeg gezellig met onze tips om een café of kroeg knus te maken in de kerst.

Wil je een klassieke fruitautomaat in de kroeg proberen, neem dan je ID mee en hou het bij een klein bedrag. Online geldt hetzelfde: speel alleen bij een aanbieder met een vergunning en stel limieten in voordat je begint.

Eindredactie: Jan Willem Beumer, hoofdredacteur van Mindbogglingmedia