Witte schoenen en veters schoonmaken: zo worden ze weer wit

Witte sneakers zijn al jaren een vaste waarde, ook op kantoor: NRC beschreef hoe de witte sneaker daar de nette schoen heeft verdrongen. Het nadeel kent iedereen: op wit zie je elk vlekje. Hoe sneller je een vlek aanpakt, hoe minder kans dat hij intrekt. Hieronder lees je per materiaal wat werkt, wat je beter laat, en hoe je de veters weer wit krijgt.

Voordat je begint

• Haal de veters eruit. Die maak je apart schoon (zie verderop).
• Klop en borstel los vuil weg als het droog is. Natte modder smeer je alleen maar uit.
• Kijk naar het materiaal. Niet elke methode past bij elke schoen. Gebruik niet voor alles hetzelfde middel.
• Test eerst op een onopvallend plekje, zeker bij huismiddelen.

Canvas en stof

Canvas sneakers zijn het makkelijkst. Maak een sopje van warm water met een beetje mild wasmiddel of afwasmiddel en schrob de vlekken weg met een oude tandenborstel of een witte doek. Dat is ook de basis die Kassa (BNNVARA) en Radar (AVROTROS) aanraden.

Voor hardnekkige vlekken noemt Kassa een papje van twee delen baking soda op één deel waterstofperoxide 3 procent: aanbrengen met een tandenborstel, een halfuur laten inwerken en daarna afspoelen of wegvegen zodra het droog is. Radar noemt tandpasta zonder gel: tien minuten laten intrekken en verwijderen met een vochtige doek. Herhaal dat eventueel.

Wil je ze grondiger aanpakken, laat ze dan kort weken in lauw sop, borstel ze voorzichtig en spoel goed na. Prop daarna keukenpapier of krantenpapier in de schoenen: dat neemt vocht op en houdt de vorm erin. Laat ze drogen op een luchtige plek, niet op de verwarming en niet in de volle zon.

Leer en kunstleer

Leer is teer en kan vervormen als het te nat wordt. Gebruik dus een vochtige doek in plaats van een emmer water, en stop schoenspanners of propjes papier in de schoen terwijl je bezig bent. Radar adviseert een beetje (af)wasmiddel of shampoo met water, of ossengalzeep, aangebracht met een zachte doek of tandenborstel. Dat werkt ook op kunstleer.

Kassa noemt daarnaast een mengsel van een eetlepel baking soda en twee eetlepels witte azijn in ongeveer 240 milliliter water, voorzichtig aangebracht met een borstel of doek. Micellair water, eigenlijk bedoeld om je gezicht te reinigen, is volgens Kassa ook bruikbaar op leer en rubber. Helpt dat allemaal niet genoeg, dan is een witte schoenpoets of lederverzorger de volgende stap. Werk na het schoonmaken leer altijd af met een verzorgend middel, zodat het niet uitdroogt.

Suède en nubuck

Suède kan niet goed tegen vocht. Gebruik dus geen sop, geen azijn en geen natte doek. Radar raadt aan om suède alleen te reinigen met een suèdeborstel: een borstel met rubberen haartjes, vaak met een tweede kant om de neus en randen schoon te maken. Borstel steeds in één richting om de vleug op te zetten. Voor vette of diepe vlekken op lichte suède is een speciaal suèdereiniger uit de schoenenwinkel veiliger dan een huismiddel.

Zolen en randen

Rubberen zolen kunnen wel wat hebben. Een sopje met een borstel is de eerste stap; het baking-soda-papje van hierboven kun je volgens Kassa ook op de zolen gebruiken. Radar noemt voor hardnekkige vlekken op de zool verdund bleekmiddel met een wattenstaafje, of nagellakremover met aceton. Gebruik zulke middelen alleen op de rubberen zool, niet op het bovenwerk, en spoel na.

Huismiddelen: wat kan en wat niet

Huismiddelen zijn handig, maar het zijn wel chemicaliën. Let op deze punten.

• Azijn is een zuur en wordt al lang gebruikt als reinigingsmiddel. Schoonmaakazijn is sterker dan natuurazijn. Volgens Albert Heijn kan het zuur natuursteen en hout beschadigen; let dus ook op waar je je schoenen neerzet terwijl je werkt.
• Baking soda (zuiveringszout, natriumbicarbonaat) is mild. Met azijn bruist het, omdat ze met elkaar reageren. Radar waarschuwt dat baking soda met azijn aluminium, marmer, goudkleurige spullen en zilver kan aantasten: houd metalen sierogen en gespen dus droog.
• Soda (kristalsoda of huishoudsoda) is iets anders dan baking soda en een stuk sterker, schrijft Radar in hetzelfde stuk. Gebruik het niet op leer of suède, draag handschoenen en spoel goed na.
• Bleekmiddel nooit mengen met een zuur, zoals ontkalker of azijn. Daarbij ontstaat een chloorwolk; het mengen van bleek en ontkalker hoort volgens cijfers van het Nationaal Vergiftigingen Informatie Centrum bij de meest gemelde ongelukjes met huishoudmiddelen. Gebruik bleek dus nooit in dezelfde ronde als azijn, en werk in een goed geventileerde ruimte.

Mogen witte schoenen in de wasmachine?

Liever niet. Kassa raadt het af, omdat warmte en het ronddraaien kunnen zorgen voor vervorming en slijtage. Leren en suède schoenen horen er zeker niet in. Heb je canvas sneakers waarvan de fabrikant aangeeft dat ze in de machine mogen, volg dan het label: een koud of lauw programma, in een waszak, en daarna aan de lucht laten drogen.

Witte veters schoonmaken

Veters worden vaak sneller grauw dan de schoen zelf, en ze gaan er ook nog eens vanzelf los van tijdens het lopen. Dat laatste is zelfs onderzocht, meldde NU.nl. Onderzoekers van de University of California, Berkeley ontdekten dat de combinatie van de klap van je voet op de grond en het zwiepen van de veteruiteinden de knoop losmaakt, schreef Scientias. Maar terug naar wit.

In de wasmachine

Dit is de makkelijkste manier. Stop de veters in een waszak, zodat ze niet in de knoop raken of in de trommel blijven haken, en was ze mee met een gewone witte was. Ook Radar raadt aan ze in een waszakje mee te wassen. Laat ze daarna aan de lucht drogen.

Met de hand

Laat de veters een kwartier weken in warm water met een beetje vloeibaar wasmiddel. Wrijf vlekken weg met een sponsje of afwasborstel, spoel goed na en hang ze te drogen.

Snelle fix

Geen tijd? Borstel de vieze plekken met een oude tandenborstel, een druppel afwasmiddel en lauw water, dep ze droog en doe ze terug. Was ze later grondig.

Met bleek: liever niet te vaak

Veters weken in verdund bleekmiddel maakt ze wel wit, maar het is een agressieve methode die het materiaal na herhaaldelijk gebruik aantast. Gebruik het hooguit af en toe, draag handschoenen, spoel heel goed na en combineer het nooit met azijn of andere zure middelen. Zijn de veters echt versleten of blijvend grauw, dan zijn nieuwe veters goedkoper dan je moeite, zegt ook de expert in het Radar-artikel.

Zo blijven ze langer wit

• Impregneer nieuwe schoenen met een vuil- en waterafstotende spray voor je ze voor het eerst draagt, en herhaal dat af en toe.
• Bewaar ze donker en droog. Zonlicht kan witte schoenen geel laten verkleuren, waarschuwen zowel Kassa als Radar.
• Pak vlekken meteen aan, ook al is het met een vochtig doekje.
• Wissel af, zodat je schoenen tussendoor goed kunnen drogen.

Ga je een weekend naar een festival? Neem dan juist niet je mooiste witte sneakers mee, of pak ze na afloop meteen aan. Wat je wel in je tas stopt, lees je in 5 dingen die je zeker moet meenemen naar een festival. Een tandenborstel, een sopje en wat geduld: meer heb je meestal niet nodig.

Eindredactie: Jan Willem Beumer, hoofdredacteur van Mindbogglingmedia